Sergiusz Urban

Protokół o Strategicznych Ocenach Środowiskowych na tle regulacji wspólnotowej i polskiej

Postanowienia Protokołu o Strategicznych Ocenach Środowiskowych a dyrektywa 2001/42/WE w sprawie oceny oddziaływania na środowisko niektórych planów i programów

Kategorie planów i programów poddanych ocenie środowiskowej

Protokół w art. 4 i 13 określa kategorie dokumentów, które objęte są jego postanowieniami. Zgodnie z art. 4, należą do nich plany i programy, zaś artykuł 13 wymienia polityki i akty prawne. Te dwie grupy dokumentów nieprzypadkowo umieszczono w odrębnych artykułach. O ile postanowienia dotyczące planów i programów mają charakter wiążący, w stosunku do polityk i legislacji zaproponowano odmienne podejście, oparte o zalecenia i rekomendacje, nie tworzące obowiązków Stron. Nie oznacza to jednak, że zalecenia te można całkiem zignorować - ich umieszczone w tekście Protokołu oznacza, że społeczność międzynarodowa oczekiwać będzie od Stron podjęcia wysiłku objęcia także i tej grupy dokumentów ocenami środowiskowymi. Świadczy o tym chociażby ustęp 4 art. 13, w którym zobowiązano Strony do przedstawiania Spotkaniu Stron Konwencji raportów dotyczących stosowania właśnie tego artykułu.

Porównując sektory, dla których opracowanie planów i programów zawsze wymagać będzie przeprowadzenia oceny środowiskowej, zauważyć należy, że Protokół w art. 4 ust. 2 poszerza ich listę, w stosunku do analogicznego spisu zamieszczonego w art. 3 ust. 2 dyrektywy 2001/42/WE, o rozwój regionalny, oraz jednoznacznie nakazuje uwzględniać w sektorze przemysłu górnictwo.

W art. 4 ust. 2 Protokół nakazuje przeprowadzanie oceny strategicznej tych planów i programów, które tworzą ramy dla przyszłych pozwoleń inwestycyjnych dotyczących konkretnych rodzajów działalności wymienionych w załącznikach I i II. Podobna konstrukcja zastosowana została w dyrektywie 2001/42/WE, załączników nie zamieszczono tutaj jednak w treści dokumentu, lecz zawarto odesłanie do dyrektywy 85/337EWG. Załączniki I i II Protokołu, choć oparte o analogiczne listy zamieszczone w dyrektywie 85/337/EWG, różnią się od nich, co wynika przede wszystkim, jak się wydaje, z odmiennej redakcji. Generalnie stwierdzić można, że Protokół posługuje się mniej precyzyjnymi określeniami poszczególnych rodzajów inwestycji, takimi jak na przykład "duże", "główne", niż dyrektywa 85/337/EWG, operująca konkretnymi wartościami (np. objętość, długość). Wydaje się, że może to w przyszłości rodzić spory interpretacyjne odnośnie tożsamości (bądź jej braku) przesłanek takich jak wielkość czy skala przedsięwzięcia w oparciu o zapisy Protokołu i analogiczne postanowienia dyrektywy 85/337/EWG. Pewne zamieszanie wprowadza także terminologia zastosowana w Protokole, odmienna od wykorzystanej w dyrektywie 85/337/EWG. Przykładowo, gdy w Protokole jest mowa o odpadach toksycznych i niebezpiecznych, w dyrektywie 85/337/EWG posłużono się określeniami: odpady bezpieczne i niebezpieczne.