Sergiusz Urban

Opinie Komisji Europejskiej w sprawie planów i przedsięwzięć negatywnie oddziałujących na obszary Natura 2000

Informowanie Komisji Europejskiej - formularz

Mimo, iż odnośne przepisy prawa wspólnotowego nie przewidują żadnej konkretnej formy, w jakiej Państwa Członkowskie powinny informować organy Unii Europejskiej o planowanej realizacji planu lub projektu mogącego niekorzystnie wpłynąć na obszar Natura 2000, Komisja Europejska w 2000 roku zaproponowała formularz do przekazywania Komisji Europejskiej informacji zgodnie z art. 6(4) Dyrektywy Siedliskowej[1]. Formularz ten służy dostarczeniu Komisji Europejskiej najistotniejszych informacji na temat takiego planu lub projektu[2] i zawierać powinien:

• informacje identyfikujące wnioskodawcę (Państwo Członkowskie, właściwe w sprawie organy),
• dane na temat obszaru (obszarów) Natura 2000, na które negatywnie oddziaływać będzie plan/przedsięwzięcie,
• streszczenie planu/przedsięwzięcia,
• streszczenie oceny negatywnych oddziaływań planu/przedsięwzięcia na obszar (obszary) Natura 2000, dotyczącej siedlisk i gatunków dla których ochrony utworzono dany obszar, wraz z opisem już zaakceptowanych działań mitygujących oraz załączonymi mapami,
• streszczenie analizy rozwiązań alternatywnych wraz z uzasadnieniem powodu, dla którego właściwe władze Państwa Członkowskiego stwierdziły, że dla planu/przedsięwzięcia nie ma rozwiązań alternatywnych,
• opis względów, uzasadniających realizację projektu,
• opis przewidywanych środków kompensujących oraz harmonogram ich wdrożenia.

Do tego dokumentu należy oczywiście załączyć szczegółowe materiały źródłowe, które mogą obejmować między innymi dokumentację przeprowadzonych postępowań w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, ocenę wpływu planu/przedsięwzięcia na Naturę 2000, mapy, stanowiska władz państwowych i regionalnych, dodatkowe wyjaśnienia, opis planowanych działań kompensujących, etc.

Formularz służyć może zarówno informowaniu[3] Komisji Europejskiej o planach lub przedsięwzięciach mogących negatywnie oddziaływać na obszary, gdzie nie występują siedliska lub gatunki o charakterze priorytetowym, jak i przekazywaniu przez Państwo Członkowskie informacji niezbędnych do wydania przez Komisję Europejską opinii[4].

W tym pierwszym przypadku, informowanie nie służy przeprowadzeniu przez służby Komisji Europejskiej pełnej naukowej analizy zaproponowanych przez Państwo Członkowskie środków kompensujących ani też ewentualnemu sugerowaniu zastosowania innych; przepisy Dyrektywy Siedliskowej w ogóle nie określają celu, któremu ta procedura ma służyć. Z pewnością jednak przekazywane informacje muszą umożliwić Komisji ocenę, czy przestrzegane są wymogi ochrony wartości przyrodniczych, dla których utworzony został dany obszar Natura 2000[5]. Choć zasadniczo dotyczą zaproponowanych środków kompensujących, wydaje się zasadne, aby uwzględniały także aspekty związane z analizą rozwiązań alternatywnych oraz nadrzędny interes publiczny, przemawiający za realizacją projektu, w zakresie, w jakim zagadnienia te miały wpływ na planowane działania kompensujące[6].

Odmienną rolę odgrywa przekazywanie do Komisji Europejskiej danych na temat planów lub przedsięwzięć mogących oddziaływać na obszary Natura 2000, na których występują priorytetowe siedliska lub gatunki. W zasadzie podstawowym uzasadnieniem ich realizacji, nie wymagającym przy tym zaangażowania Komisji Europejskiej, mogą być względy ochrony zdrowia ludzkiego, bezpieczeństwa publicznego lub wyjątkowe korzyści środowiskowe. Uprzednie uzyskanie opinii Komisji Europejskiej jest natomiast warunkiem koniecznym w przypadku, gdy wnioskodawca uzasadnia konieczność realizacji takiego planu lub projektu "innymi powodami o charakterze zasadniczym wynikającymi z nadrzędnego interesu publicznego". Uwzględniając kontekst prawny, opinia taka odnieść się powinna z pewnością do kilku elementów: identyfikacji obszarów Natura 2000, na które wpływ będzie miała realizacja planu lub przedsięwzięcia oraz oceny negatywnych oddziaływań na te obszary, ustosunkować się do zasadności powołania się na nadrzędny interes publiczny, zweryfikować wreszcie charakter i zakres planowanych działań kompensujących. Opinia Komisji Europejskiej powinna zbadać zachowanie właściwych proporcji między chronionymi poprzez ustanowienie obszaru Natura 2000, zagrożonymi wartościami przyrodniczymi, a przywołanym nadrzędnym interesem społecznym, co służyć winno ostatecznemu ustaleniu zasadności realizacji planu lub przedsięwzięcia. Warto zauważyć, że opinia Komisji Europejskiej nie jest dla występującego o nią Państwa Członkowskiego wiążąca prawnie. Oznacza to, iż władze państwowe mogą, pomimo negatywnego zdania organów Unii Europejskiej, przystąpić do realizacji swego zamierzenia. Postępowanie takie naraża jednak Państwo Członkowskie na reakcję Komisji Europejskiej, która może przystąpić do badania, czy nie nastąpiło naruszenie prawa wspólnotowego i ewentualnie podjąć stosowne środki prawne. W każdym przypadku realizacji negatywnie zaopiniowanego planu lub programu, Komisja Europejska oczekuje ustosunkowania się Państwa Członkowskiego do jej opinii i wyjaśnienia, dlaczego nie została ona uwzględniona[7].