Ewa Florkiewicz

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach w procesie inwestycyjnym - dotychczasowe doświadczenia

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymagana jest dla przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko** oraz dla wszystkich pozostałych przedsięwzięć, nie należących do wskazanej powyżej kategorii, ale mogących znacząco oddziaływać na obszary zaliczone do sieci Natura 2000, które jednocześnie nie są bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynikają z tej ochrony. Z uwagi na fakt, iż obowiązek poddania procedurze oceny oddziaływania na środowisko tych ostatnich przedsięwzięć jest nowością w polskim systemie prawnym, jego prawidłowe wykonanie częstokroć napotyka na trudności. W wielu przypadkach obserwuje się bowiem pewne nadużycie przedmiotowych przepisów, polegające na bezpodstawnym zobowiązywaniu wnioskodawcy, przez organy wydające decyzje określone w art. 46 ust. 4 pkt 2 - 9 ustawy Poś, do uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Należy wyraźnie podkreślić, iż w przypadku przedsięwzięć, które nie są zaliczone do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymagana jest tylko wtedy, gdy realizacja tych przedsięwzięć może w znaczący (a nie w jakikolwiek) sposób oddziaływać na obszary Natura 2000.

W obecnym stanie prawnym konieczność poddania procedurze oceny oddziaływania na środowisko tego typu przedsięwzięć może być stwierdzona wyłącznie przez organ wydający jedną z decyzji określonych w art. 46 ust. 4 pkt 2 - 9 ustawy Poś. Jeżeli organ ten uzna, iż dane przedsięwzięcie może w znaczący sposób oddziaływać na obszar Natura 2000, powinien on zawiesić prowadzone przez siebie postępowanie do czasu uzyskania przez wnioskodawcę decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Takie postanowienie o zawieszeniu postępowania de facto zobowiązuje inwestora do wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ powinien przy tym wziąć pod uwagę dwie przesłanki: po pierwsze planowane przedsięwzięcie nie może być związane z ochroną obszaru Natura 2000 ani wynikać z takiej ochrony, pod drugie zaś - powinno istnieć prawdopodobieństwo znaczącego oddziaływania na środowisko w wyniku realizacji takiego przedsięwzięcia. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, iż każdy taki przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie - z uwzględnieniem skali całego przedsięwzięcia, charakteru działań przewidzianych w ramach jego realizacji i eksploatacji, wielkości przewidywanej emisji, rodzaju i skali jego możliwych oddziaływań na środowisko czy też odległości od obszaru Natura 2000. Pomocą mogą służyć tutaj tzw. „Standardowe Formularze Danych”, przyporządkowane do poszczególnych obszarów Natura 2000, znajdujące się na stronie Ministerstwa Środowiska (www.mos.gov.pl/strony tematyczne/Natura2000). Jednak kluczową w tym zakresie powinna być opinia wojewody (de facto wojewódzkiego konserwatora przyrody działającego jako organ administracji zespolonej) albo dyrektora urzędu morskiego - w zależności od położenia obszaru Natura 2000 narażonego na znaczące oddziaływanie na skutek realizacji planowanego przedsięwzięcia. Uzyskanie tej opinii jest warunkiem koniecznym wydania wskazanego powyżej postanowienia o zawieszeniu postępowania. Pomimo, iż opinie z zasady nie mają charakteru wiążącego, w tym przypadku (jako stanowiska podmiotów pełniących funkcję organów zarządzających obszarami Natura 2000, a więc dysponującymi największą o tych obszarach i ich wrażliwości przyrodniczej) powinny one bezwzględnie obowiązywać organy przesądzające o konieczności poddania danego przedsięwzięcia procedurze oceny oddziaływania na środowisko.

W odniesieniu do omawianych tu przedsięwzięć, które nie są zaliczone do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko, ale które wymagają decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z uwagi na możliwość wystąpienia znaczącego oddziaływania na obszary Natura 2000 wprowadzone zostaną nowe uregulowania* mające z założenia usprawnić całą procedurę. Przede wszystkim należy zasygnalizować, iż ma być wprowadzony przepis umożliwiający inwestorowi wcześniejsze wystąpienie z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jeszcze przed złożeniem wniosku o wydanie którejkolwiek decyzji wymienionej w art. 46 ust. 4 pkt 2 - 9 ustawy Poś, bez konieczności czekania na wyżej wymienione postanowienie o zawieszeniu postępowania. Takie rozwiązanie przyspieszy całą procedurę w przypadkach ewidentnej możliwości wystąpienia znaczącego oddziaływania na środowisko.

Zostanie również* wypełniona luka w przepisach poprzez wprowadzenie analogicznego, jak przy decyzjach określonych w art. 46 ust. 4 pkt 2 - 9 ustawy Poś, mechanizmu umożliwiającego nałożenie na inwestora obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przez organ przyjmujący zgłoszenie robót budowlanych bądź też zgłoszenie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.

Ponadto należy wyraźnie podkreślić, iż uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest warunkiem koniecznym realizacji wszystkich przedsięwzięć zaliczonych do kategorii mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na obszary Natura 2000 niezależnie od tego, czy konieczne jest dla nich sporządzenie raportu o oddziaływaniu na środowisko, czy też organ od takiego obowiązku odstąpił w drodze postanowienia.