Nowe zasady udzielania zgody na powstanie składowiska

Przy okazji dość obszernych zmian obejmujących szereg podstawowych dla ochrony środowiska przed odpadami aktów prawnych - a przede wszystkim ustawy o odpadach i ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - uznano, że dotychczasowe instrumenty prawne mające na celu stymulowanie wyboru innych niż składowanie form zagospodarowywania odpadów są niewystarczające. Ustawodawca zdecydował się na kolejną ingerencję w proces inwestycyjny zmierzający do realizacji składowiska odpadów. Ingerencja ta jest pozornie nieznaczna.

W art. 52 ustawy o odpadach dodano nowy ust. 4 w brzmieniu: "4. Organ właściwy do wydania pozwolenia na budowę składowiska odpadów odmawia wydania pozwolenia na budowę składowiska odpadów, jeżeli budowa składowiska odpadów nie jest określona w wojewódzkim planie gospodarki odpadami."

Pierwotnie zakładano, że zostanie wprowadzona, nowa - jeszcze jedna - decyzja administracyjna, której celem byłaby weryfikacja zasadności budowy składowiska. Zgodnie z pierwotnym projektem ustawy zmieniającej ustawę o odpadach decyzję taką - pozwolenie na wykonanie składowiska odpadów - miał wydawać wojewoda. Projekt jednakże nie formułował żadnych kryteriów szczegółowych wydawania takiej decyzji. Słusznie uznano, że mamy do czynienia ze zbyt daleko idącą możliwością ingerencji w procesy gospodarcze. Ostateczna wersja zmienionej ustawy o odpadach odwołuje się w tej mierze do wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Należy rozpatrzyć więc konsekwencje wprowadzenia zacytowanego przepisu.

Przepis art. 51 ust. 4 ustawy o odpadach jest jednoznaczny. Właściwy organ nie ma żadnego wyboru i we wskazanych okolicznościach musi odmówić wydania pozwolenia na budowę. Oznacza to, że jedyną możliwą drogą jest w takiej sytuacji uzyskanie zmiany aktualnego wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Zauważyć też trzeba, że ustawa nie wymaga aby budowa składowiska była z tym planem sprzeczna - wystarczy aby nie było w nim wzmianki o planowanym składowisku.

Powstaje zasadnicze pytanie dlaczego dopiero na tym etapie procesu inwestycyjnego zapada takie rozstrzygniecie. W praktyce oznacza to, że teoretycznie jest możliwe zlokalizowanie składowiska a następnie przeprowadzanie szeregu szczegółowych analiz oraz wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji w sytuacji, gdy z góry wiadomo, że składowisko nie zostało ujęte w wojewódzkim planie gospodarki odpadami. Należy przy tym pamiętać, że nie ma w zasadzie formalnych podstaw do odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji z powodu niezgodności z wojewódzkim planem gospodarki odpadami. Niezgodność z postanowieniami wojewódzkiego planu gospodarki odpadami nie wpływa też na moc obowiązującą miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.